Noten en hazelnoten: achter de knapperigheid, welke impact?

Noten zijn vandaag de dag een onmisbaar onderdeel geworden van een plantaardig voedingspatroon. Rijk aan voedingsstoffen vinden ze hun plaats zowel in de dagelijkse keuken als in de gastronomie. Maar achter een handvol hazelnoten of walnoten, wat vertelt hun ecologische impact ons echt? Zijn ze van nature duurzame ingrediënten?

Een kwestie van boomgaarden eerder dan van soorten

Zoals vaak het geval is bij duurzame voeding, ligt het antwoord niet in het ingrediënt zelf, maar in de manier waarop het wordt geproduceerd.

De hazelnoot biedt op papier veel voordelen. Hazelaars zijn meerjarige gewassen die tientallen jaren productief kunnen blijven. In tegenstelling tot eenjarige gewassen behouden ze een permanente vegetatiebedekking, wat bodemerosie beperkt, koolstofopslag bevordert en leefgebieden creëert voor talrijke vogel-, insecten- en kleine zoogdiersoorten.

Maar deze realiteit geldt alleen zolang de boomgaard een levend ecosysteem blijft.

Wanneer hagen verdwijnen, bloemrijke stroken worden vervangen door uniforme rijen en externe inputs de norm worden, neemt de biodiversiteit snel af. Intensieve monocultuur vereenvoudigt landschappen, verzwakt ecosystemen en vergroot de afhankelijkheid van pesticiden.

Met andere woorden: de duurzaamheid van een hazelnoot hangt niet af van de boom zelf, maar van het landbouwsysteem waarin hij groeit.

Ecologische voetafdruk: een kwestie van keten

Noten worden soms bekritiseerd vanwege hun waterverbruik. Toch zijn niet alle soorten gelijk.

De hazelnoot heeft over het algemeen een gunstiger waterprofiel dan andere noten. Het waterverbruik ligt aanzienlijk lager dan dat van amandelen of pistachenoten, terwijl ze een hoge voedingswaarde behouden. Het diepe wortelstelsel draagt bovendien bij aan de stabiliteit van de bodem en aan natuurlijke koolstofopslag in boomgaarden.

Ook hier is nuance essentieel.

Een industriële chocoladepasta die slechts een klein percentage hazelnoten bevat, heeft uiteraard niet dezelfde impact als pure hazelnoten, lokaal geteeld en ambachtelijk verwerkt. Transport, industriële processen, verpakkingen en de vele toegevoegde ingrediënten bepalen vaak een grotere ecologische voetafdruk dan de hazelnoot zelf.

Het is daarom nooit één afzonderlijk ingrediënt dat je moet beoordelen, maar de volledige waardeketen.

Vanuit het perspectief van gezondheid en smaak

Voedingskundig behoren hazelnoten en walnoten tot de meest waardevolle producten in ons dieet. Ze leveren plantaardige eiwitten, vezels, onverzadigde vetzuren, vitamine E en tal van mineralen.

Hun hoge energiegehalte moet niet als een nadeel worden gezien, maar als een teken van een natuurlijk voedzaam en weinig bewerkt product. Een kleine hoeveelheid volstaat vaak om textuur, rijkdom en aromatische complexiteit aan een gerecht toe te voegen.

In de keuken kunnen ze ook dienen als vervanging voor sterk bewerkte vetten, voor extra crunch zorgen of desserts creëren die minder afhankelijk zijn van geraffineerde suiker.

Zoals altijd geldt: balans is belangrijker dan hoeveelheid.

De visie van Entropy

Bij Entropy geloven we dat noten moeten worden beschouwd als echte terroiringrediënten, net zoals seizoensgroenten.

Daarom hebben we ervoor gekozen samen te werken met Nok, wiens aanpak veel verder gaat dan enkel de productie van hazelnoten.

● Biodiversiteit behouden: samenwerken met landbouwbedrijven die hagen, bodembedekking, diverse ecosystemen en verantwoord grondstoffenbeheer in stand houden.

● Terroir waarderen: hazelnoten selecteren waarvan de smaak het klimaat, de bodem en vakmanschap weerspiegelt in plaats van industriële standaardisering.

● De hele keten bekijken: omdat een duurzaam ingrediënt niet alleen wordt bepaald door zijn herkomst, maar ook door verwerking, transport en de manier waarop het uiteindelijk op het bord wordt gewaardeerd.

Voor ons betekent werken met een producent als Nok het ondersteunen van hoogwaardige en duurzame landbouw.

De echte vraag

Uiteindelijk gaat het niet om de vraag of hazelnoten of walnoten duurzaam zijn.

De echte vraag is welk landbouwmodel we willen ondersteunen telkens wanneer we een handvol noten eten.

Achter een enkele hazelnoot kan een producent schuilgaan die biodiversiteit, gezonde bodems, insecten en vogels ondersteunt — of juist een intensieve monocultuur waar de natuur langzaam verdwijnt.

De mooiste voedselrevoluties beginnen zelden met een nieuw ingrediënt. Ze ontstaan wanneer we leren kijken naar hoe iets is geteeld, door wie, en in welk landschap het tot stand is gekomen.